Smeltend linoleum

Dit was het dan, mijn laatste afspraak in het Antoni van Leeuwenhoek. De volgende controle is in oktober. Eerder dan de anderhalf jaar waar ik vanuit ging, maar het voelt ver weg. Vrienden vroegen hoopvol: ‘Wanneer krijg je nog een scan?’, maar de medici geloven dat ze alles hebben weggesneden. Klompjes cellen onder de 5 mm zien ze niet of met een false positive onnodig stress veroorzaken. Diagnostiek vaart meer op goed geluk dan je zou hopen.

Voor de buitenwereld is het nu klaar, lekker verder met je leven! Op een familieverjaardag vroeg iemand of ik me weer beter voel. Ik voel me overreden, mistig, verloren. Het moeilijkste begint nu pas, zeggen de experts: je leven weer oppakken. Het is bedoeld als behulpzame waarschuwing, maar maakt me woest. Ik wil niet langer op de handrem leven. Ik wil niet langer de moeder zijn die apathisch op de bank ligt en de middag doorkomt met de Woezel en Pip film. Ik wil ook een identiteit hebben naast het moederschap, die ik na de bevalling van Rifka nog niet had teruggevonden.

Ik herinner me het moment tijdens de diagnostische fase dat ik de wc in het ziekenhuis inliep en een verschoonplek voor baby’s zag. Ik dacht ‘je zult maar een baby hebben en in dit kankerziekenhuis moeten zijn’… Pas seconden later kwam de realisatie dat Rifka 8 maanden oud was.

Het kankerziekenhuis is behoorlijk gezellig. Heel anders dan de fertiliteitskliniek waar we kwamen om het invriezen van eitjes te bespreken. Het grauw-betonnen AMC-gebouw, in de wachtkamer alle stellen vol spanning. Dat in tegenstelling tot de plek waar ik behandeld word, met een entree vol kleurrijke bollen en de gedachtemuur met gele, blauwe, rode post-its met lieve, soms kleffe teksten. Aan het begin van het traject heb ik nog de neiging om een briefje op te hangen met

Kut
Klote
Kanker

maar het is te kinderachtig, zinloos. Hier ondergaat iedereen een vergelijkbaar lot en daardoor ervaar ik zelfs in een voorbijgaande blik steun.

Dat íedereen hier kanker heeft is ook een vloek. Je ziet geen gebroken benen, nieuw leven. Het enige is de ziekte die doodt. Als je anderen ziet vraag je je af of er hoop is. Elke keer als ik een vage bekende tegenkom voel ik me opgelaten: jou ken ik uit mijn vorige leven, wat brengt jou hier? Ik voel me verplicht tot een praatje, alsof ik de ander moet geruststellen, niet te veel tot last mag zijn. Ik bén de kanker, ik maak niks anders mee.

Dat íedereen hier kanker heeft betekent ook dat het medisch personeel niet snel onder de indruk is. De bestralingen aan het einde van mijn behandeling worden afgedaan als de laatste hobbel. Dat ik op dag twee met moeite mijn vork naar mijn mond krijg en de kinderen te veel energie vragen, vallen ongetwijfeld in het niet bij alle ellende die hier voorbijkomt. ‘Ze hadden ons wel duidelijker mogen waarschuwen’, probeert Victor nog.

In de wachtkamer van het ziekenhuis ben ik ‘mevrouw Hoogland’. “Tot zover de privacy”, zegt mijn moeder als ze zelf een keer in de wachtkamer zit voor een preventief maagonderzoek. Voorafgaand aan alle behandelingen ben ik vooral ‘negenseptembernegentiennegentig’. Een geboortedatum zijn is beter dan een patiëntennummer, maar het voelt als een vinkje op een lijst. Als ze zoveel onpersoonlijke gegevens nodig hebben, hoe vaak is het dan misgegaan? Tijdens de chemo hoor ik zo vaak negentienzevenveertig, negentientweeënvijftig. Wat doe ik hier tussen al deze mensen in de laatste fase van hun leven?

Snel na de eerste chemo komt de misselijkheid. Een oude bekende. Tijdens de zwangerschap van Rifka was ik maanden ziekgemeld. In beide gevallen: droge crackers, gemberthee, hopen dat alles binnenblijft. Als ik eet, vooral gerechten uit mijn kindertijd, of vettigheid van de Gouden Bogen. Destijds was het voor een goed doel. Nu ben ik daar niet van overtuigd.

Ik probeer het elke keer dat ik aan het infuus lig: ‘dit is het wondermiddel, dit maakt me beter’, maar de felrode spuiten zien eruit als vergif en voelen als vergif. Tijdens het toedienen van de AC-kuur, de rode duivel, moet ik aan een rakketje likken. Dat vertraagt de bloedsomloop in mijn mond, zodat dat ik minder zweren krijg. De verpleegkundigen trekken continue nieuwe handschoenen aan. Het wordt handmatig ingespoten, omdat het vooral niet naast je ader terecht mag komen. Dan brandt alles van binnen kapot. Op de grond zou het linoleum smelten. Maar langer zal ik leven.

Dat ik tijdens deze eerste vier AC-kuren door de misselijkheid niet functioneer, levert een zak vol chemische hulpmiddelen op. Als vliegende keep de metaclopramide, die ik liefkozend ‘mcp’ noem in het overzicht op mijn telefoon, waar ik bijhoud wanneer ik wat heb geslikt. Dan de superpower dexamethason, een steroïde die je energie en een beetje etenslust geeft. Een krachtpatser waarover Lieke Marsman in haar boek ‘Op een andere planeet kunnen ze me redden’ schrijft:

[…] dexamethason – een behoorlijke ervaring. Hoe het is om weer even een normaal energieniveau te hebben, maar om eerlijk te zijn ook: apathisch te zijn.

Nu ben ik een ‘normaal’ mens, denk ik. Veel energie – weinig gevoel.

Weinig originele gedachten, ook.

Ik zou nu heel goed binnen een middelgrote organisatie inzetbaar zijn.

Na chemo twee, die me op dag één zo misselijk maakt dat ik niet eens mijn ogen kan openhouden, luister ik afwisselend naar baarmoedergeluiden en Harry Potter, draaglijk door de warme stem en het verhaal dat ik van buiten ken. Dan wordt een extra hulptroep ingezet: lorazepam. Een middel dat vaak wordt gebruikt bij psychoses. Als de misselijkheid aanhoudt op dag zes, mag ook de ‘dexa’ blijven. ‘Alles is geoorloofd in liefde en oorlog’, aldus de oncoloog.

Tijdens de eerste vier ‘zware’ kuren (alsof ik naar een wellness retreat mag, en alsof er lichte chemo bestaat), nemen mijn ouders de kinderen voor vier dagen mee. Als ze terugkomen zegt Victor: ‘Zo, dat was lekker bijkomen he?’, alsof hij heeft gemist dat ik aan het infuus zat en er sindsdien oorlog in mijn lichaam werd gevoerd.

Op de moeilijkste momenten lijkt het of ik in onrustig water lig en bijna kopje onder ga. Als ik heel hard mijn best doe, blijf ik drijven. Maar ik heb ook twee pakketjes aan mijn benen die boven water gehouden moeten worden. Casper en Rifka. Ik moet zo hard werken om mezelf drijvende te houden, dat het moeilijk is om hen erbij te dragen. Victor raakt dan in paniek, stelt eindeloos vragen: hoe het met me gaat, of het ooit en hoe snel het goedkomt. Hij wordt dan het derde blok dat me ondertrekt.